Verschillen en overeenkomsten tussen koolhydraatarme diëten

Keto, Optimised Ketogenic Living (OKL), Atkins/LowCarb, Cambridge, LowCarbHighFat (LCHF) en Paleo: het zijn allemaal diëten of leefstijlen waarbij het eten van koolhydraten (ook genaamd: kh/carbohydrates/carbs) beperkt wordt. Bij de ene vorm echter strenger dan bij de andere. Ook suikers worden in meer of mindere mate geweerd, want suikers zijn, in elke vorm, ook koolhydraten.

Wat zijn koolhydraten?

Wikipedia Koolhydraten
Koolhydraten leveren energie en bevinden zich in overvloed in granen (brood, bloem, pasta), aardappelen, rijst, melk en suikers. Ze worden ook veel verwerkt in bewerkte levensmiddelen; eigenlijk alle soorten potjes, pakjes en zakjes. Ze zitten in taart, koek, snoep, chips, frisdranken, sappen. Maar ook in bonen, fruit, noten en groenten. Het volledig uitsluiten van koolhydraten in je dieet is bijna onmogelijk, omdat ze zelfs zitten in groenten die we er niet voor aanzien: sla, bloemkool, tomaat, paprika, komkommer, enz. Maar in het één veel meer of minder dan in het andere.

Low-carb diëten zijn decennialang controversieel geweest. En toen er in de naoorlogse jaren een anti-vet lobby op gang kwam werd het pas echt door zgn. voedingsdeskundigen en de media in een verdomhoekje gezet. Men geloofde dat dergelijke diëten cholesterol zou verhogen en hart- en vaatziekten veroorzaakten, vanwege de hogere inname van vetten. Maar is die kennis even achterhaald zeg! De afgelopen 15 jaar zijn er meer dan 20 dubbelblind menselijke onderzoeken verricht naar de effecten van low-carb diëten. In bijna elk van deze studieresultaten steken low-carb diëten met kop en schouders uit boven de effecten van de andere diëten waarmee zij vergeleken werden. Niet alleen verlies je met een low-carb dieet meer gewicht, het veroorzaakt ook significante gezondheidsverbeteringen. Inclusief cholesterolcijfers. Het is inmiddels wetenschappelijk aangetoond dat het schrappen of aanzienlijk verminderen van koolhydraten in de voeding positieve en zelfs genezende effecten heeft op ziektebeelden als diabetes, epilepsie, Alzheimer, dementia, MS en zelfs bepaalde kankertumoren doet slinken. Dat komt doordat onze lichamen door het (tegenwoordig overvloedig) eten van koolhydraten voornamelijk glucose (suiker) als brandstof herkennen.

Glucose versus ketonen als brandstof

Wanneer je het lichaam koolhydraten en suikers ontzegt, schakelt het vanzelf over naar vetverbranding: ketogenese. En op die manier zal het lichaam jouw vet uiteindelijk ook verbranden. Daar komt bij dat koolhydraten veel vocht vasthouden (4g p/kh) en dat (over)gewicht is wat je als eerste verliest. Het is niet ongezond om het lichaam koolhydraten te ontzeggen. Het menselijk lichaam heeft ze nauwelijks nodig. Het beetje koolhydraten dat je toch wel binnenkrijgt door het eten van koolhydraatarme groenten wordt als glucose/brandstof gebruikt voor 20% van de hersenen, rode bloedlichaampjes en testikels (bij mannen). En meer is niet nodig. Mocht het lichaam echt te kort glucose binnenkrijgen, dan zal het zelf glucose aanmaken (proces: glyconeogenese) van eiwitten.

Keto

Keto is een van de strengere varianten van alle low-carb diëten en bestaat al heel lang. Atkins en Montignac zijn hiervan afgeleid. Het aantal koolhydraten wordt bij Keto dagelijks onder de 20 gram gehouden, maar de toegestane hoeveelheid vetten is behoorlijk hoog en remt daardoor het hongergevoel.

OKL

OKL staat voor ‘Optimaal Ketogeen Leven’ en lijkt veel op de Keto leefstijl. De principes van OKL zijn echter volledig gebaseerd op resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het aantal dagelijkse koolhydraten is even laag als bij Keto, de hoeveelheid vetten een stuk lager en vooral de hoeveelheid eitwitten/proteïnen zijn bij OKL opvallend veel hoger. Veel vlees en vis eten is het OKL-advies dus. Voor zowel Keto als OKL geldt dat deze varianten de beste kansen op succes bieden wanneer ziektebeelden moeten worden omgekeerd, maar het vraagt kennis, discipline, kundig rekenwerk en continue toewijding.

Atkins/Low-carb

Een wat minder strenge vorm van low-carb eten bieden de ‘normale’ low-carb vorm en de gecommercialiseerde Atkins-producten en -programma’s. Het aantal dagelijkse koolhydraten blijft bij het consequent volgen van een dergelijke leefwijze onder de 100 gram.

Cambridge

Ook een commerciële aanbieder van begeleid gewicht verliezen: het Cambridge dieet. Hiermee wordt het lichaam ook eerst in ketose gebracht, om vervolgens door middel van eigenmerk-shakes en -artikelen af te vallen. Na verloop van tijd worden wel koolhydraatrijke producten toegestaan, maar dan de soorten met zgn. langzame koolhydraten (volkorenvarianten e.d.). Om af te vallen is een dergelijk dieet zeer effectief. Wat wij erop tegen hebben is dat het geen optie is voor blijvend gewichtsverlies. Niemand wil toch voor de rest van zijn/haar leven ‘aan de shakes’? Op het moment dat je stopt met diëten begint het jojo-effect. Het effect van bijna elk dieet, omdat het woord al suggereert dat de aangepaste manier van eten maar tijdelijk is. Een werkelijke leefstijlverandering, die je met gemak de rest van je leven kunt volhouden, is het enige dat blijvend resultaat biedt.

LCHF

Low-Carb-High-Fat: de dagelijkse koolhydratenhoeveelheid wordt laag gehouden (<80 à 100 gram) en de dagelijkse hoeveelheid vetten uitzonderlijk hoog. Zgn. bulletproof coffees zijn onderdeel van LCHF. Wij zijn bij KetoServices geen voorstander van LCHF omdat ongewenste bijverschijnselen nogal eens voorkomen (o.a. gele nagels, spieratrofie, haaruitval) en omdat de inname van “loos” vet volgens wetenschappelijke onderzoeken niet bijdraagt aan een goede gezondheid, spieropbouw en celvernieuwing, terwijl voldoende eiwitten in het dieet dat wel doen.

Paleo

Het paleolithische (paleo) dieet – ook wel holbewoner- of oermens-dieet genoemd – bestaat uit natuurlijke en onbewerkte voedingsmiddelen, zoals de mens deze al meer dan twee miljoen jaar in de natuur tegenkwam: vlees en organen van wild, vis, groenten, wilde vruchten, eieren en noten. De voorstanders van paleo beweren dat de vroegere mens gezond was omdat hij vooral veel dierlijke vetten, eiwitten en weinig koolhydraten at. Dat veranderde enorm toen landbouw en veeteelt ontstonden. Graanproducten, geraffineerde suikers, plantaardige oliën uit zaden, peulvruchten en zuivelproducten hebben geen plaats in een paleo dieet. Kort gezegd: wil je graag fruit blijven eten, dan is deze leefstijl een goede optie. Eet je liever kaas, dan is paleo niets voor jou.